Dieta przeciwnowotworowa

Na szczęście oprócz wolnych rodników krążą po organizmie również związki neutralizujące – antyoksydanty, dostarczane wraz z pożywieniem.

Są to głównie:

  • β-karoten,
  • kwas foliowy,
  • witaminy A, C, E
  • polifenole – związki te zawierają między innymi: winogrona, oliwki, jagody, czarna porzeczka, żurawina, orzechy, kakao, herbata, chmiel, kurkuma.

Generalnie związki z grupy polifenoli – flawonoidy, w szczególności procyjanidyny, oraz resweratrol są wielokrotnie skuteczniejszymi antyoksydantami niż witaminy C i E. Mają one również bardzo korzystny wpływ na funkcjonowanie całego organizmu.

Korzystnym jest więc spożywanie surowych warzyw i owoców, niefiltrowanej oliwy z oliwek tłoczonej na zimno.

Dlatego istotne znaczenie w walce z nowotworami może mieć prawidłowa dieta. Oczywistym jest już opisane powyżej dostarczanie antyoksydantów dla zneutralizowania obecnych w organizmie wolnych rodników. Przeciwnowotworowy wpływ diety będzie jednak różny w zależności od umiejscowienia ewentualnego nowotworu. Stąd największej korelacji diety z występowaniem nowotworów spodziewać się możemy w przypadku układu pokarmowego.

Ewolucyjnie człowiek przystosowany jest do spożywania zarówno pokarmów roślinnych jak i zwierzęcych, jednak analizując dietę naszych praprzodków i spokrewnionych z człowiekiem gatunków współczesnych stwierdzić możemy, że naturalnym dla człowieka powinno być ograniczone spożycie mięsa na korzyść produktów roślinnych.

W istocie, potwierdzony badaniami klinicznymi został negatywny wpływ diety opartej w szczególności o czerwone mięso.

U osób spożywających często wołowinę, wieprzowinę lub baraninę, szczególnie tłustą i w przetworzonej postaci, ryzyko zachorowania na raka jelita grubego wzrastało ponad dwukrotnie.

Z punktu widzenia nowotworów jelita grubego, zdecydowane zmniejszenie ryzyka osiągamy stosując dietę bogatą w błonnik – owoce (szczególnie suszone śliwki, morele, daktyle), warzywa – np. brokuł, kalafior, kapusta, brukselka, szpinak, najlepiej w postaci sałatek z dodatkiem oliwy, rośliny strączkowe, kasze, otręby pszenne, orzechy.

Błonnik pomaga usuwać z jelita grubego szkodliwe pozostałości produktów przemiany materii, a zawarte w owocach i warzywach związki mają korzystny wpływ na układ pokarmowy i cały organizm.

Czerwone mięso zastąpić możemy rybami, owocami morza i mięsem drobiowym, co również znacząco zmniejsza ryzyko nowotworu jelita grubego.

Dodatkowo wprowadzając do diety ryby, owoce morza i rośliny zawierające nienasycone kwasy tłuszczowe, zastępujemy w diecie szkodliwe tłuszcze nasycone. Nadmiar tłuszczów nasyconych wzmaga wytwarzanie żółci niezbędnej do ich trawienia, a to może prowadzić do przekształcania się jej w jelicie grubym w rakotwórczy kwas apcholinowy. Kluczowe jest więc zastąpienie jak największej ilości szkodliwych tłuszczów nasyconych (zwierzęcych oraz roślinnych takich jak olej palmowy czy kokosowy) przez oleje z większą ilością 3-omega nienasyconych kwasów tłuszczowych zawartych np. w oliwie z oliwek extra virgin i olejach z nasion takich jak: siemię lniane, orzeszki sojowe, orzechy włoskie, słonecznik, pestki dyni, sezam.

Jeżeli już spożywamy czerwone mięso, to należy unikać go w formie smażonej, grillowanej czy wędzonej (dotyczy to również ryb wędzonych). Taka obróbka termiczna powoduje powstawanie rakotwórczych związków chemicznych, tak więc, jeżeli już spożywamy mięso z grilla, róbmy to niezbyt często i nie zapominajmy o dołączeniu do posiłku sałatek z surowych warzyw.

Dla żołądka i dwunastnicy rakotwórczy może być również nadmiar soli, szczególnie przy współudziale bakterii Helicobacter pylori, obecnej u ponad 80% przedstawicieli populacji, a odpowiedzialnej za wywoływanie stanów zapalnych błony śluzowej.

Podobne do soli działanie mają w tym przypadku również konserwanty żywności. Każdy stan zapalny jest dla organizmu obciążeniem i może przyczynić się do procesów rakotwórczych. Powinniśmy więc dostarczać organizmowi odpowiedniej ilości antyoksydantów i zapobiegać przewlekłym zapaleniom. Dla pozostałych części przewodu pokarmowego (przełyku, gardła, jamy ustnej) istotnym dla zapobiegania nowotworom jest dieta bogata w wymienione wcześniej antyoksydanty.

Bardzo istotnym czynnikiem jest również świeżość spożywanych produktów. Szczególnie obciążające dla układu pokarmowego są nieświeże tłuszcze i produkty dotknięte pleśnią. W tym wypadku nawet obróbka termiczna nie niszczy wytworzonych przez pleśń rakotwórczych toksyn. Należy więc eliminować spleśniałe produkty w całości.

Istnieje również udowodniona korelacja między prowadzącym do tycia nadmiernym spożyciem produktów zawierających cukry a zwiększonym ryzykiem wystąpienia chorób nowotworowych. Dotyczy to szczególnie cukrów prostych (np. glukoza, fruktoza, maltoza, laktoza), jak również sacharozy i skrobi. Organizm zamienia ich nadmiar w tłuszcz, co prowadzi do otyłości a w konsekwencji zwiększa ryzyko zachorowania np. na raka piersi, jelita grubego, trzustki, jajników, żołądka, tarczycy.

Nie jesteśmy w stanie całkowicie wyeliminować cukrów z diety, jednak powinniśmy zwracać uwagę na prawidłowe jej zbilansowanie, tak aby utrzymać niski indeks glikemiczny spożywanych potraw. Chodzi o to, aby nie dostarczać organizmowi samych cukrów, lecz jeżeli już znajdą się w diecie, to w połączeniu z produktami białkowymi i zawierającymi dużą ilość błonnika. Zmusi to organizm do zrównoważonego uwalniania do krwi cukrów z dostarczonego pożywienia, a tym samym zapobiegnie okładaniu ich nagłego nadmiaru w postaci tkanki tłuszczowej.

Reasumując

  • Spożywajmy jak najmniej przetworzoną, naturalną żywność. Poznane substancje o działaniu przeciwrakowym będą lepiej działały w naturze niż dostarczone jako suplementy diety.
  • Ograniczajmy udział mięsa czerwonego i tłuszczów zwierzęcych w diecie.
  • Zwiększajmy spożycie surowych owoców i warzyw, szczególnie brokułów w których zawarty sulforafan bezpośrednio utrudnia podział komórek rakowych wiążąc się z ich szkieletem, roślin strączkowych jak fasola i soja, oraz cebulowatych – jak cebula i czosnek.
  • Minimalizujmy ilość cukru w diecie. Zamiast jedzenia słodyczy lepszym nawykiem będzie przegryzanie orzechów – np. 1-2 orzechy brazylijskie zaspokajają dzienne zapotrzebowanie organizmu w chroniący przed nowotworami selen, oraz większość niezbędnych witamin i minerałów.
  • Pijąc soki wybierajmy bezpośrednio tłoczone z owoców i niefiltrowane – będą zawierały więcej dobroczynnych polifenoli.
  • Spożywajmy jak najwięcej produktów z zakwaszonego mleka (np. kefirów, jogurtów) zawierających wapń i pożyteczne kultury bakterii Acidphilus, wykazujących wybitne właściwości antyrakowe dla przewodu pokarmowego.

Oczywiście żadna dieta nie gwarantuje uniknięcia zachorowania na nowotwór, choć może znacząco zmniejszyć takie ryzyko.